Sayıştay: İBB'nin bazı araçları 3 aylık kira bedeliyle satın alınabilirdi

Sayıştay Başkanlığınca hazırlanan raporda, İBB tarafından Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan bazı ihalelerde yaklaşık maliyetlerin hatalı belirlendiğine ilişkin tespitlere yer verildi.

Bu kapsamda, 3 milyar 375 milyon 868 bin 924 lira sözleşme bedelli "2026 yılı araç kiralama hizmet alımı" ihalesinde binek araçlar dışında kalan bazı araç gruplarına ilişkin yaklaşık maliyetlerin, piyasa rayiçleriyle uyumsuz ve çok yüksek belirlendiğine raporda dikkat çekildi.

Kamu İhale Kanunu ve Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ndeki, yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin mevzuat hükümlerinden bahsedilen raporda, yaklaşık maliyetin tespit edilmesi hususunda idarelerin kısıtlanmadığı, kamu kurumlarınca belirlenen fiyatlardan, kamu kurum ve kuruluşlarınca alımı yapılan benzer nitelikteki işlerden oluşan fiyatlardan, ilgili odalarca belirlenen fiyatlardan ve piyasadan yapılabilecek fiyat araştırmalarından yararlanılabileceğinin hüküm altına alındığı belirtildi.

İBB tarafından ihale kapsamında, kiralanacak olan araçlar için 17 farklı grupta muhtelif araçlar belirlendiği ve yaklaşık maliyet hesabında kullanılmak üzere 5 firmadan fiyat araştırması yapıldığı anlatılan raporda, "Yapılan bu araştırma neticesinde aşağıdaki tabloda gösterilen yaklaşık maliyet oluşturulmuştur. Aynı zamanda yaklaşık maliyet fiyat araştırmasına teklif veren firmalardan bir tanesi ihaleye istekli olarak katılmış ve ihale neticesinde yüklenici olarak tabloda belirtilen bedeller üzerinden ihaleyi kazanmıştır." ifadelerine yer verildi.

Raporda, yapılan incelemeler sonucunda binek araçlar dışında kalan bazı gruplarda yer alan araçların aylık kira bedelleriyle kasko değerleri arasındaki farkın yalnızca birkaç aylık kira bedeline denk geldiğinin tespit edildiği kaydedildi.

Araçların kiralama bedeli ile kasko değerlerinin verildiği tablonun yer aldığı raporda, "Yukarıda yer verilen tablodan da anlaşılacağı üzere ihale kapsamında kiralanan araçlara ilişkin olarak belirlenen kira bedellerinin aracın edinim bedellerine göre çok yüksek olduğu açıktır. Örnek vermek gerekirse 6. grup içerisinde yer alan araçların ortalama kasko değeri 1 milyon 493 bin 355 liradır. Araç için İdare tarafından ödenen bir aylık kira bedeli ise 496 bin liradır. Buna göre araç kiralanmak yerine İdare tarafından satın alınmak istense 3 aylık kira bedeli üzerinden araç satın alınabilecektir. Bu durum kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanımı açısından hayatın olağan akışına aykırı bir durum teşkil etmektedir." denildi.

Bu tespitler doğrultusunda, ihalede yaklaşık maliyetlerin piyasa rayiçlerinin çok üzerinde belirlendiği, araçların kiralama bedelleri ile yaklaşık maliyetleri arasında gerçekçi bir uyum bulunmadığı değerlendirmesi yapıldı.

Sayıştayın tespitlerine karşı İBB tarafından verilen yanıtta, yaklaşık maliyetin tanımına yer verildiği ancak denetim bulgusuna ilişkin açıklama yapılmadığı belirtildi.

Raporda, "Sonuç olarak, belediye tarafından yapılan ihalede temin edilecek ve farklı gruplarda yer alan araçlara ait yaklaşık maliyetlerin belirlenmesi adına firmalarca bildirilen fiyatların piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı kontrol edilmeksizin yaklaşık maliyet hesabında değerlendirilmesi mevzuata aykırı bir uygulama olup yaklaşık maliyetlerin piyasa koşullarını yansıtacak şekilde gerçekçi olarak belirlenmesi gerekmektedir." ifadelerine yer verildi.