İsrail’de hükümet 13 hafta içinde kurulamazsa erken seçim yapılacak

İsrail Merkez Seçim Komitesi kesinleşmiş seçim sonuçlarını Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a sundu. Sonuçlara göre, Likud Partisi lideri Başbakan Binyamin Netanyahu ve müttefiklerinden oluşan iktidar bloğu 53, Yashar Partisi lideri eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet (değişim) bloğu 48 milletvekilinde kaldı.

Seçimlerden tarihi sonuçla çıkan İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Ortak Liste ve Raam Partilerinin, İsrail Meclisinde 19 milletvekiliyle temsil edileceği teyit edildi.

Bu tabloya göre iktidar veya muhalefet kanadı, 120 sandalyeli İsrail Meclisinde koalisyon hükümeti kuracak sayıya ulaşamadı.

Sonuçların resmileşmesinin ardından İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Meclise girmeye hak kazanan tüm partilerin yetkilileriyle istişare amaçlı görüşmelere başlıyor.

Bu akşam küçük partilerin temsilcileriyle görüşmelere başlayacak olan Herzog'un, istişareleri yarın tamamlaması planlanıyor. Herzog, görüşmelerde parti temsilcilerine hükümeti kurma görevinin kime verilmesini istediklerini ve destekledikleri ya da karşı çıktıkları koalisyon seçeneklerini soracak.

İsrail yasalarına göre, parlamento seçimlerinin sonuçlarının kesinleşmesinin ardından 7 gün içinde Herzog'un, gerçekleştirdiği istişareler ışığında Meclise girmeye hak kazanan bir milletvekiline hükümet kurma yetkisi vermesi gerekiyor.

İktidar bloğunda yer alan partiler, yetkinin, mevcut İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya, muhalefet blokundaki partiler ise Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'a verilmesini talep edeceklerini açıkladı.

İktidar bloğunun 53 sandalye, değişim bloğunun 48 sandalyeye sahip olmasına karşın, 19 milletvekiliyle Meclise girmeyi başaran İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin de tavsiye haklarını Eisenkot'tan yana kullanması durumunda, yasal zorunluluğu olmamasına rağmen Herzog'un hükümet kurma yetkisini toplam 67 milletvekilinin desteğini alan muhalefet liderine vereceği değerlendiriliyor.

Herzog'un ilk hükümet kurma yetkisini vermesinin ardından İsrailli parlamento üyelerine hükümet kurmak için 3 deneme ve azami 12 haftalık bir süre tanınacak. Bu sürede hükümetin kurulamaması durumunda erken seçim için işlemler başlayacak.

İsrail Demokrasi Enstitüsüne göre, resmi sonuçların açıklanmasından sonra 7 gün içinde Herzog'un bir milletvekiline hükümet kurma yetkisini vermesi gerekiyor ve bu üyeye hükümeti kurması için 28 günlük bir süre tanınıyor; Cumhurbaşkanı bu süreyi 14 günü geçmeyecek şekilde uzatabiliyor.

Yasal şartlar, hükümet kurmakla görevlendirilen kişinin İsrail Meclisi üyesi olması ve yetkiyi kabul etmesiyle sınırlı.

İlk yetki verilen adayın bu sürede hükümeti kuramaması ve bunu Cumhurbaşkanı'na bildirmesi durumunda, Herzog'un 3 gün içinde yetkiyi başka bir parlamento üyesine vermesi gerekiyor. Bu sırada Herzog, istemesi durumunda parti temsilcileriyle ek istişarelerde bulunma hakkına da sahip.

Herzog'un hükümet kurmakla görevlendirdiği ikinci milletvekiline 28 gün süre tanınıyor ve bu sürenin uzatılması mümkün değil.

İkinci girişimin de başarısızlıkla sonuçlanması durumunda, İsrail Meclisi üyelerinden en az 61'inin imzasıyla bir ismi hükümet kurmak için tavsiye edebilecekleri azami 21 günlük süre başlıyor.

61 milletvekilinin imzaladığı herhangi bir talebe​​​​​​​ Cumhurbaşkanı iki gün içinde yanıt vererek bu kez üçüncü şahsa hükümet kurma görevi vermek ve 14 gün süre tanımakla yükümlü.

Eğer milletvekillerinden talep gelmezse, İsrail Meclisinin feshi ve seçimlerin yenilenmesi süreci başlıyor. Öte yandan yoğun koalisyon pazarlıklarına sahne olması beklenen tüm bu süre zarfında İsrail Meclisi, kendini feshetme hakkına ve seçimi daha da erkene alma hakkına sahip.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin Netanyahu hükümetini devirmek için Eisenkot'a destek vermeye hazır olduklarını açıklamasına rağmen, başta Eisenkot'un kendisi dahil Evimiz İsrail Partisi lideri Avigdor Liberman olmak üzere muhalefet liderleri, "Siyonist" yani Arap partileri dahil etmeden bir hükümet kurmak biçiminde katı tutum sergiliyor.

Muhalefette Arapların dışarıdan desteğiyle azınlık hükümeti ihtimaline karşı da sesler yükselirken İsrail basınına göre, koalisyon kurabilmek için parti ve liderlerin birbirleriyle görüşmeleri devam ediyor.

İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, seçimler sonrasında yaptığı açıklamalarda yeniden seçimlere gitmenin önüne geçmek için elinden gelen her şeyi yapacağını söylerken İsrail basını, bu ifadeleri hem iktidar hem muhalefet kanadından partilerin bulunduğu bir "birlik hükümetine" teşvik olarak yorumladı.

İsrail Demokrasi Enstitüsü, Cumhurbaşkanının çözümler önererek taraflar arasında anlaşma sağlanması için çalışabileceğine işaret etti.