Beynin sırlarını çözen küçücük yosun Nobeli kazandırdı
Tek hücreli küçük bir yosun, insan beyninde anıların, duyguların ve davranışların nasıl oluştuğunu anlamaya katkı sağlayarak Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülen üç bilim insanının araştırmalarına ışık tuttu.
Kaynak
TRT Haber
Chlamydomonas yosunu ve ışığı algılayan proteini, beynimizde anıların, duyguların ve davranışların nasıl oluştuğunu anlamaya yardımcı oluyor.
Chlamydomonas adı verilen bu tek hücreli yosun, ışığa doğru hareket edebiliyor. Bunu, ışığı algılayan ve insan gözündeki rodopsin proteinine benzeyen kanalrodopsin adlı bir protein sayesinde yapıyor.
Protein ışığı algıladığında hücreye elektrik yüklü iyonlar giriyor. Bu da yosunun hareket etmesini sağlayan hızlı bir elektrik sinyali oluşturuyor.
Bilim insanları, yosundaki kanalrodopsin proteininin üretimini sağlayan geni hayvanların beyin hücrelerine aktardı.
Ardından ışık flaşları kullanarak tek tek nöronları etkinleştirmeyi veya devre dışı bırakmayı başardı.
Bu yöntem sayesinde beyinde davranışları, duyguları, anıları, hareketleri, uyanıklığı ve uykuyu kontrol eden sinir devreleri daha ayrıntılı incelenebildi.
Araştırmacılar, farelerin yavrularını yuvada toplaması ve kendilerini temizlemesi gibi davranışları da bu yöntemle etkileyebildi.
Optogenetik adı verilen bu teknik, depresyon, kaygı bozuklukları ve Parkinson hastalığı gibi rahatsızlıkların araştırılmasında kullanılıyor.
Yöntemin, retina hastalıkları nedeniyle görme kaybı yaşayan kişilerin görme yetisini kısmen geri kazandırma potansiyeli de araştırılıyor.
Böylece başlangıçta basit bir yosunun ışığı nasıl algıladığını anlamaya yönelik temel bilim araştırmaları, beynin çalışma biçimini çözmeye ve yeni tedavi olanakları geliştirmeye uzanan bir sürecin önünü açtı.